Cấu trúc phân từ làm tính từ (Partizip I & Partizip II)
Cách dùng phân từ I (đang diễn ra, chủ động) và phân từ II (đã hoàn tất, thường bị động) làm tính từ bổ nghĩa danh từ trong tiếng Đức B1.
Mục lục bài học
1. Khi động từ biến thành tính từ: Partizip I và Partizip II
Trong tiếng Đức, ngoài các tính từ gốc (như „schön“, „interessant“, „chronisch“), bạn có thể biến hầu hết động từ thành tính từ đứng trước danh từ bằng hai dạng phân từ: Partizip I và Partizip II.
Cả hai dạng khi đứng trước danh từ đều nhận đuôi biến cách tính từ (Adjektivdeklination) giống hệt tính từ thông thường (xem lại Biến cách tính từ (A2)).
2. Phân biệt Partizip I và Partizip II làm định ngữ
| Tiêu chí | Partizip I | Partizip II |
|---|---|---|
| Cách tạo | Infinitiv + -d (+ đuôi tính từ) | Partizip II (dạng dùng trong Perfekt/Passiv) (+ đuôi tính từ) |
| Ngoại lệ tạo hình | Chỉ có 2 động từ: „sein → seiend“, „tun → tuend“ | Theo bảng Partizip II (có quy tắc / bất quy tắc / tách) |
| Ý nghĩa thời gian | Hành động đang diễn ra đồng thời | Hành động đã hoàn tất (kết quả) |
| Chủ động hay Bị động? | Luôn mang nghĩa chủ động (danh từ tự làm hành động) | Thường mang nghĩa bị động (danh từ chịu tác động) với ngoại động từ; hoặc đã hoàn tất với nội động từ đi với „sein“ |
| Ví dụ | „die welkenden Blumen“ (những bông hoa đang héo) „die arbeitenden Schüler“ (các học sinh đang làm việc) |
„das gerahmte Bild“ (bức tranh đã được đóng khung) „das gedruckte Buch“ (cuốn sách đã được in) |
So sánh trực diện để không bao giờ nhầm
- Partizip I (đang diễn ra, chủ động): „die arbeitenden Schüler“ = die Schüler, die gerade arbeiten (“những học sinh đang làm việc”).
- Partizip II (đã xong, bị động): „das durchgeführte Experiment“ = das Experiment, das durchgeführt wurde (“thí nghiệm đã được thực hiện”).
Mẹo làm bài tập cực kỳ chính xác: hãy tự chuyển cụm danh từ thành một mệnh đề quan hệ ngắn trong đầu! Nếu là “cái đang tự làm” → chọn Partizip I (-d + đuôi); nếu là “cái đã được làm xong” → chọn Partizip II (+ đuôi).
3. Ví dụ song ngữ Đức–Việt
- „Die welkenden Blumen in der Vase muss ich wegwerfen.“ — “Tôi phải vứt những bông hoa đang héo trong bình.” („welken“ + -d + -en sau „die“ số nhiều → Partizip I: đang héo.)
- „Die arbeitenden Schüler haben das Projekt erfolgreich abgeschlossen.“ — “Các học sinh đang làm việc đã hoàn thành dự án một cách thành công.” (Partizip I chủ động + đuôi -en số nhiều.)
- „Das gerahmte Bild wurde gestern versteigert.“ — “Bức tranh đóng khung đã được bán đấu giá hôm qua.” („rahmen → gerahmt“ + đuôi -e sau „das“ → Partizip II bị động, đã xong.)
- „Das gedrehte Musikvideo ist sehr innovativ.“ — “Video âm nhạc đã được quay rất sáng tạo.” („drehen → gedreht“ + -e.)
- „Das durchgeführte Experiment zeigte interessante Ergebnisse.“ — “Thí nghiệm đã được thực hiện cho thấy những kết quả thú vị.” (Động từ tách „durchführen → durchgeführt“ + -e.)
- „Die zubereiteten Beilagen sind sehr lecker.“ — “Các món ăn kèm đã được chuẩn bị rất ngon.” („zubereiten → zubereitet“ + -en sau „die“ số nhiều.)
- „Das gedruckte Buch enthält viele Rezepte.“ — “Cuốn sách đã in chứa nhiều công thức.” („drucken → gedruckt“ + -e.)
- „Das schöne Kleid gefällt mir sehr gut.“ — “Chiếc váy đẹp này tôi rất thích.” (Đối chiếu với tính từ gốc „schön“: nhận cùng quy tắc đuôi -e sau „das“.)
- „Der interessante Vortrag hat viele Zuhörer angezogen.“ — “Bài thuyết trình thú vị đã thu hút nhiều người nghe.” (Tính từ gốc sau „der“ Nominativ → -e.)
- „Die chronische Krankheit erfordert viel Geduld.“ — “Bệnh mãn tính cần nhiều kiên nhẫn.” (Tính từ gốc sau „die“ Nominativ giống cái → -e.)
4. Lỗi thường gặp của người Việt
- Quên chữ „-d-“ khi tạo Partizip I: Viết nhầm „die arbeitenen Schüler“ hay „die welkenen Blumen“. Công thức bắt buộc của Partizip I là Infinitiv + d + đuôi biến cách: „arbeitenden“, „welkenden“.
- Nhầm Partizip I và Partizip II về nghĩa chủ động / bị động: „Das gedruckte Buch“ là cuốn sách được in (Partizip II), chứ không phải „das druckende Buch“ (cuốn sách đang tự in!).
- Quên chia đuôi biến cách tính từ cho phân từ: Vì quen thấy „gerahmt“ hay „gedruckt“ đứng cuối câu trong Perfekt, nhiều bạn viết „Das gerahmt Bild“. Khi đứng trước danh từ, phân từ bắt buộc phải chia đuôi như tính từ: „Das gerahmte Bild“, „Die zubereiteten Beilagen“.
- Dùng Partizip I ở vị trí sau „sein“ thay cho thì tiếp diễn: Tiếng Đức không dùng „Ich bin arbeitend“ để nói “Tôi đang làm việc”; Partizip I chủ yếu dùng làm định ngữ trước danh từ hoặc trạng ngữ chỉ cách thức.
5. Tóm tắt nhanh
- Partizip I =
Infinitiv + d + đuôi tính từ→ đang diễn ra, nghĩa chủ động. - Partizip II =
Partizip II + đuôi tính từ→ đã hoàn tất, nghĩa bị động (với ngoại động từ). - Quy tắc chia đuôi biến cách giống hệt tính từ thông thường (sau „der/die/das“, „ein/eine“, hoặc không mạo từ).
- Lên trình độ C1, bạn sẽ mở rộng cấu trúc này thành Cụm phân từ mở rộng làm định ngữ (C1).
Luyện thử 10 câu chủ đề “Cấu trúc phân từ làm tính từ (Partizip I & Partizip II)”
Kiểm tra ngay mức độ nắm bài với 10 câu hỏi trắc nghiệm & điền từ có giải thích tiếng Việt chi tiết. Ứng dụng DeutschQuiz có trọn bộ 390 câu riêng cho chủ đề này.