Mệnh đề quan hệ (Relativsätze)
Cách chọn đúng đại từ quan hệ tiếng Đức (der, die, das, den, dem, denen, dessen, deren) theo giống của danh từ trước và cách trong mệnh đề quan hệ.
Mục lục bài học
1. Mệnh đề quan hệ (Relativsatz) là gì?
Mệnh đề quan hệ là một loại mệnh đề phụ (Nebensatz) đứng ngay sau một danh từ để bổ sung thông tin hoặc định nghĩa rõ hơn danh từ đó (tương đương “người mà / cái mà” trong tiếng Việt).
Quy tắc hình thức luôn cố định:
- Mệnh đề quan hệ được tách bởi dấu phẩy ở cả hai đầu nếu chen giữa câu chính: „Der Mann**, der im Garten arbeitet,** ist mein Vater.“
- Vì là mệnh đề phụ, động từ đã chia luôn đứng ở cuối mệnh đề quan hệ.
2. Quy tắc 2 bước chọn đúng đại từ quan hệ (Relativpronomen)
Đây là quy tắc cốt lõi giúp bạn chọn chính xác đại từ quan hệ trong bài tập Relativsätze:
- Giống và Số (Genus & Numerus) của đại từ quan hệ lấy từ danh từ đứng ngay trước nó ở mệnh đề chính (Bezugswort).
- Cách (Kasus) của đại từ quan hệ phụ thuộc hoàn toàn vào vai trò của nó bên trong mệnh đề quan hệ (làm chủ ngữ → Nominativ; làm tân ngữ trực tiếp → Akkusativ; sau động từ/giới từ Dativ → Dativ; sở hữu → Genitiv).
Bảng đầy đủ đại từ quan hệ
Bảng này giống gần như hoàn toàn mạo từ xác định — chỉ khác đúng 5 ô in đậm (Dativ số nhiều và cả 4 ô Genitiv):
| Cách (trong mệnh đề quan hệ) | Giống đực (m) | Giống cái (f) | Giống trung (n) | Số nhiều (pl) |
|---|---|---|---|---|
| Nominativ | der | die | das | die |
| Akkusativ | den | die | das | die |
| Dativ | dem | der | dem | denen |
| Genitiv | dessen | deren | dessen | deren |
Mẹo phân biệt nhanh Nominativ vs. Akkusativ trong mệnh đề quan hệ
- Nhìn vào bên trong mệnh đề quan hệ: đã có một chủ ngữ khác (ich, du, wir, die Chefin…) chưa?
- Chưa có chủ ngữ nào khác → chính đại từ quan hệ là chủ ngữ (Nominativ): „Der Mann, der im Garten arbeitet, …“
- Đã có sẵn chủ ngữ khác → đại từ quan hệ thường là tân ngữ (Akkusativ hoặc Dativ tùy động từ): „Der Vertrag, den wir unterschrieben haben, …“
3. Ví dụ song ngữ Đức–Việt
- „Der Mann, der im Garten arbeitet, ist mein Vater.“ — “Người đàn ông làm việc trong vườn là cha tôi.” („der Mann“ giống đực; không có chủ ngữ khác → Nominativ „der“.)
- „Der Schauspieler, der die Hauptrolle spielt, ist sehr talentiert.“ — “Diễn viên đóng vai chính rất tài năng.” (Nominativ giống đực → „der“.)
- „Der Vertrag, den wir unterschrieben haben, ist gültig.“ — “Hợp đồng mà chúng tôi đã ký thì còn hiệu lực.” („der Vertrag“ giống đực; đã có chủ ngữ „wir“ → Akkusativ „den“.)
- „Das Buch, das die Chefin empfohlen hat, ist sehr hilfreich.“ — “Cuốn sách mà sếp đã đề xuất rất hữu ích.” („das Buch“ giống trung, Akkusativ → „das“.)
- „Die Theateraufführung, die wir letzte Woche gesehen haben, war beeindruckend.“ — “Buổi biểu diễn tại nhà hát mà chúng tôi đã xem tuần trước rất ấn tượng.” (Giống cái Akkusativ → „die“.)
- „Die Kultur, die ich entdeckt habe, ist faszinierend.“ — “Văn hóa mà tôi đã khám phá thật hấp dẫn.” (Giống cái Akkusativ → „die“.)
- „Die Präsentation, die du vorbereitet hast, war sehr überzeugend.“ — “Bài thuyết trình mà bạn đã chuẩn bị rất thuyết phục.”
- „Die Wege, die wir gegangen sind, waren sehr schön.“ — “Những con đường mà chúng tôi đã đi rất đẹp.” (Số nhiều Akkusativ → „die“.)
- „Die Medikamente, die ich kaufen musste, waren teuer.“ — “Các loại thuốc mà tôi phải mua rất đắt.” (Số nhiều Akkusativ → „die“.)
- „Die Ergebnisse, die wir besprochen haben, sind entscheidend.“ — “Các kết quả mà chúng tôi đã thảo luận mang tính quyết định.”
4. Lỗi thường gặp của người Việt
- Lấy Cách từ mệnh đề chính thay vì mệnh đề quan hệ: Trong „Der Vertrag, den wir unterschrieben haben, ist gültig“, „Der Vertrag“ đứng ở Nominativ trong câu chính, nhưng trong mệnh đề quan hệ nó là tân ngữ của „unterschreiben“, nên bắt buộc phải dùng „den“ (Akkusativ), không phải „der“.
- Nhầm „den“ với „denen“ ở Dativ số nhiều: Mạo từ Dativ số nhiều là „den“, nhưng đại từ quan hệ Dativ số nhiều phải là „denen“ („Die Freunde, mit denen ich reise…“).
- Quên dấu phẩy đóng mệnh đề quan hệ: Khi mệnh đề quan hệ chen giữa câu, phải có đủ hai dấu phẩy mở và đóng trước khi quay lại động từ của mệnh đề chính.
- Lặp lại đại từ nhân xưng dư thừa trong mệnh đề quan hệ: Không dịch theo thói quen tiếng Việt thành „Der Vertrag, den wir ihn unterschrieben haben“. Bản thân „den“ đã thay thế cho „der Vertrag“ rồi.
5. Tóm tắt nhanh
- Giống & Số lấy theo danh từ đứng trước; Cách lấy theo động từ/giới từ bên trong mệnh đề quan hệ.
- Nếu mệnh đề quan hệ có giới từ đi kèm, giới từ đứng ngay trước đại từ quan hệ („der Freund, mit dem ich spreche“).
- Thuộc 5 dạng đặc biệt: denen (Dativ pl), dessen (Genitiv m/n), deren (Genitiv f/pl).
- Động từ chia luôn nằm ở cuối mệnh đề quan hệ, và luôn có dấu phẩy bao quanh mệnh đề quan hệ.
- Mở rộng sang giới từ + đại từ quan hệ, „was“ và „wo“ trong Mệnh đề quan hệ với giới từ, was và wo (B2).
Thực hành ngay sau khi đọc lý thuyếtCòn 10/10 câu học thử
Luyện thử 10 câu chủ đề “Mệnh đề quan hệ (Relativsätze)”
Kiểm tra ngay mức độ nắm bài với 10 câu hỏi trắc nghiệm & điền từ có giải thích tiếng Việt chi tiết. Ứng dụng DeutschQuiz có trọn bộ 400 câu riêng cho chủ đề này.
Hoặc tải app để luyện toàn bộ 400 câu ngoại tuyến: